Priznanje dece iz istopolnih brakova

EVROPSKI SUD PRAVDE: Priznanje dece iz istopolnih brakova

 

 

U presudi Evropskog suda pravde („ESP“) od 14. decembra 2021. godine stoji da istopolni roditelji i njihova deca treba da budu priznati kao porodica u svim članicama Evropske unije („EU“).

 

Iz sadržine presude proizilazi da ako jedna država EU prizna roditeljski odnos sa detetom, onda bi svaka država članica trebalo da učini isto kako bi se detetu garantovalo pravo na slobodno kretanje.

 

POZADINA SLUČAJA

 

U ovom slučaju reč je o Sari, devojčici rođenoj u Španiji 2019. godine.

 

Ono što ovaj slučaj posebno karakteriše jeste činjenica da Sara ima roditelje istog pola, konkretno dve majke, bugarsku državljanku Kalinu Ivanovu i britansku državljanku Džejn Džons, koje su u Španiji registrovane kao Sarine majke.

 

Španski i britanski zakoni koji regulišu materiju državljanstva nisu dozvolili Sari da stekne ni špansko ni britansko državljanstvo.

 

Naime, obzirom da nijedna od majki nije španskog porekla, Sara nije mogla da stekne špansko državljanstvo, dok britanski zakon iz 1981. godine nije dozvolio prenos Džejnovog britanskog državljanstva na Saru jer je rođena na Gibraltaru.

 

Majke su se, potom, okrenule jedinoj mogućoj soluciji, a to je Bugarska, uz odbijanje da obelodane koja je od njih dve Sarina biološka majka.

 

Slučaj je došao pred najviši sud EU nakon što su bugarske vlasti odbile da novorođenoj devojčići daju izvod iz matične knjige rođenih obrazloženjem da dete ne može imati dve majke.

 

Dete je bilo u opasnosti da ostane bez državljanstva, ličnih dokumenata, mogućnosti da napusti državu prebivališta, niti da ostvari pravo na obrazovanje, zdravstvenu zaštitu i socijalno osiguranje.

 

ISHOD SPORA

 

Majka bugarskog državljanstva je odnela slučaj pred sud u Sofiji koji je tražio da se konsultuje sa ESP sa sedištem u Luksemburgu.

 

ESP je presudio da je Španija već uspostavila odnos deteta i roditelja i da Bugarska treba da izda pasoš na osnovu toga.

 

U presudi je navedeno da države članice EU moraju priznati odnos roditelj-dete kako bi detetu bilo omogućeno ostvarivanje prava na slobodno kretanje, dok s druge strane, roditelji moraju imati dokument koji im omogućava da putuju sa svojom decom.

 

Evropski zakoni garantuju pravo državljanima država članica da vode normalan porodični život, zajedno sa članovima porodice.

 

Sud je posebno istakao da sadržina presude ne dovodi do obaveze za sve države članice EU da moraju priznati istopolne brakove u svoim nacionalnim zakonima, ali činjenica da država članica ne priznaje istopolne brakove ne može derogirati pravo deteta na slobodno kretanje.

 

Dodaje se, takođe, da svaka država članica EU mora da poštuje zakone EU, sa posebnim akcentom na slobodu kretanja, priznajući u tu svrhu i građanski status lica uspostavljenog u drugoj državi članici.

 

Ovom presudom je još jednom potvrđeno da roditeljstvo uspostavljeno u jednoj državi članici EU ne može biti odbačeno u drugoj pod izgovorom zaštite “nacionalnog identiteta”

 

Presuda ESP će biti implementirana odmah, što će rezultirati dodeljivanjem Sari bugarskog pasoša.